Adalet Partisi

Kurulu? tarihi 11 ?ubat 1961 Kapan?? tarihi 1981 Kurucusu Ragİp Gümüİpala Siyasi görüşü Muhafazakar Milliyetçi Liberal Merkez Sa? Eski Genel Başkanları Ragİp Gümüİpala Süleyman Demirel Yer aldığı Hükümetler 1961 CHP_AP koalisyonu Ürgüplü Hükümeti 1965-1980 aras? Demirel Hükümetleri Öncülü Demokrat Parti Ard?lı Do?ru Yol Partisi

Adalet Partisi, Türk siyasi partisidir. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinden sonra kapatılan DP‘nin devam? olarak kurulan muhafazakar-liberal bir partidir.1965-1971 yılları arasında tek ba?ına, 1970′li yılların büyük bölümünde ise koalisyonlarda ülke yönetiminde söz sahibi olmu? olan parti 12 Eylül sonrasında 1981 yılında di?er siyasi partilerle birlikte kapatılm??tır.

AP ve Genel Seçimler

Genel Başkanlar

• Ragİp Gümüİpala….1961-1964
• Süleyman Demirel…1964-1980

?deoloji

Adalet Partisi 11 ?ubat 1961′de Demokrat Parti’nin devam? olarak kuruldu. 27 Mayıs darbesini yapan Türk Silahlı KuvvetleriDemokrat Parti’nin bütün yönetici ve milletvekillerini Yass?ada’da toplam??, partilerini kapatm??, 16 Eylül 1961′de Hasan Polatkan ve Fatin Rü?tü Zorlu’yu, 17 Eylül 1961′de ise Adnan Menderes’i idam ettirmi?lerdi. Demokrat Parti’nin eski üyeleri ile birlikte Emekli Orgeneral Ragİp Gümüİpala, ?inasi Osma, Halit A?ca ve Dr. ?hsan Önal da bir dilekçe vererek Adalet Partisi’ni kurdular.
Kurucular listesinde Tahsin Demiray, Ethem Menemencioğlu, Mehmet Yorganc?oğlu, Muhtar Yaz?r, Necmi Öktem, Cevdet Perin, Emin Açar, Kamuran Evliyaoğlu, ?inasi Osma, ?hsan Ünal vardı. Milli Birlik Komitesi tarafından siyasi partilerin Demokrat adını kullanmaları yasaklanm??t?, bu yüzden partiye Adalet Partisi adını verdiler. Parti kuruldu?u yıl içerisinde 61 ilde te?kilatını tamamlayıp seçimlere katıldı. Adalet Partisi 15 Ekim 1961 seçimlerine girerek %34,8 oy topladı. 450 ki?ilik mecliste 158 milletvekilini, Senatoda ise 150 senatörün 70′ini aldı. En çok oyu alan ?smet ınönü liderli?indeCumhuriyet Halk Partisi-Adalet Partisi koalisyonu kuruldu. 24 Mart 1963′de Celal Bayar hapisten çıkınca 27 Mayıs eylemcileri Celal Bayar’ın evini, Adalet Partisi genel merkezini, Son Havadis ve Yeni İstanbul Ankara bürolarını ta?lad?lar

?ktidar Dönemi
Ragİp Gümüİpala 6 Haziran 1964′de öldü. Geçici başkan Saadettin Bilgiç 27-29 Kasım büyük kongresinde başkanl??? Süleyman Demirel’e devretti. Süleyman Demirel liderli?indeki Adalet Partisi 1964′de ?smet ınönü Başbakanl??ındaki Cumhuriyet Halk Partisi hükümetini dü?ürdü. Henüz milletvekili olmayan Demirel 1965 seçimlerinde Adalet Partisi’ni birinci parti yapt? ve meclise oyların %52,9′u olan 4.921.236 oyla 240 üye seçtirdi. Ayrıca Senato’ya da Adalet Partisi’nden 97 Senatör seçildi. 1969′da partinin oy oranı dü?tüyse de 1965 seçimlerinde geçerli olan “Milli Bakiye Sistemi” yerini d’Hont sistemine b?rakt??ından Adalet Partisi’nin milletvekili sayıs? artt?: Adalet Partisi 1969 seçimlerinde oyların %46,5′ini ald?, parlamentoya 256 milletvekili soktu.

Milliyetçi Cephe Y?lları 12 Eylül’e Do?ru
1970 ?ubat ayı bütçe görüşmelerinde, partili bazı milletvekilleri ve senatörler bütçeye red oyu vererek hükumeti dü?ürdüler. Bunlardan 41 ki?i, partiden ayrılarak, Ferruh Bozbeyli başkanl??ında Demokratik Parti’yi kurdu. Adalet Partisi’nin yükseli?i 14 Ekim 1973′de durdu. Oy oranı %29,76′ya, milletvekili sayıs? 149′a, Senatör sayıs? da 22′ye indi. Bunun sebebi Cumhuriyet Halk Partisi’nin yükseli?i kadar, Adalet Partisi’nden kopan Demokratik Parti ve Milli Selamet Partisi idi.

Bu yıllarda ö?renci hareketleri ve i?çi olaylar?, siyasal hareketler h?zlanm??t?. Amerikan aleyhtarl??? artm??t?. Demokratik Parti, Süleyman Demirel hakkında meclis soru?turmas? isterken sa?-sol çat??malar?, toplumsal huzursuzluk, gerillacılık derken Türk Silahlı Kuvvetleri, 12 Mart 1971 muhtırasıyla Süleyman Demirel’i ba?bakanlıktan uzakla?tırd?lar, Adalet Partisi’ni de iktidardan dü?ürdüler.

1973 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi birinci parti olarak 185, Adalet Partisi ikinci parti olarak 149 milletvekili çıkardı. Cumhuriyet Halk Partisi-Milli Selamet Partisi koalisyonu kuruldu, Kıbrıs davasıyla bu hükümet itibar toplad?, ancak Bülent Ecevit erken seçime gitmek üzere ayrılınca hükümeti kurma Adalet Partisi’ne kaldı. Adalet Partisi yanına Milli Selamet Partisi, Cumhuriyetçi Güven Partisi ve Milliyetçi Hareket Partisi’ni alarak Milliyetçi Cephe’yi olu?turdu. 1975-1977 yılları Milliyetçi Cephe ile geçti. 1977 erken seçimleri de siyasal görünümü de?i?tirmedi. Kimse tek ba?ına iktidar olamadı. Cumhuriyet Halk Partisi azınlık hükümeti kuruldu. Güvenoyu alamayınca, Adalet Partisi II. Milliyetçi Cephe’yi kurdu. Ancak 1977 sonunda hükümet gensoruyla dü?ürüldü. Siyaset istikrarsızl???, terör, d?? bask?lar, iktisadi gerileme, ve hayat pahal?l??? son haddindeydi. 1979 sonunda Adalet Partisi eski ortakların parlamento deste?iyle azınlık hükümeti kurmu?ken 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle perde kapand?.

Adalet Partisi, Demokrat Parti’nin mirasç?s? oldu?unu her zaman vurgulad?, hatta ilk seçimlerde eski Demokrat Parti’lileri partiye aday gösterdi. Muhafazakar bir partiydi, sa?a kaym??, a??rı akımları destekledi?i için liberallerce ele?tirilmi? ve ikiye bölünmü?tü. Partiye önceleri oy veren tarikat ve tekkeler sonradan Milli Selamet Partisi’ne yönelmi?ti.

Partiyi yİpratan Milliyetçi Cephe dönemi olmu?tu. Milliyetçi Cephe Adalet Partisi-Milli Selamet Partisi-Milliyetçi Hareket Partisi ittifak?ydı ve bir askeri darbeyi daha hazırlam??t?. 12 Eylül darbesi geldi ve hepsi kapandı. Adalet Partisi tarihe kar??t?. Geleneksel olarak aynı partinin devam? olan Büyük Türkiye Partisi askerlerce kapatıldıktan sonra kurulan Do?ru Yol Partisi aynı çizgiyi izledi.