Ekber’in ciddiyet ve dirayetle ne?ter vurdu?u yaralardan biri de ?slam’? temsil mevkiinde olanların bu dini temsil değil, peri?an ettikleri merkezinde idi.

Atatürk’ün bu konudaki fikri de aynen bu idi.

Ekber, tİpkı Büyük Atatürk gibi, ?slam tarihinin dram noktalarından birine parmak basarak ?öyle diyordu:

“Pek çok ki?iyi zorla dinimize soktuk ve bu i?i Müslümanl??a hizmet sandık. Ama meselenin esasını ö?renince çok üzüldük. Kendimiz Müslüman olmadan ba?kasını ona tâbi k?lmak saygın bir iş değildi. Zorla gasp edilen bir vicdan dindar olmaz.” (Bayur, aynı makale)

Ölüme götürülmek üzere zehirlendi?inde son iste?i sorulan ?mam? Âzam da bu fikrin ürünü olan ?u vasiyeti yapm??t?:

“Beni, gasp edilmemi? bir topra?a defnedin!”

Çünkü Büyük ?mam, Emevî ve Abbasî halifelerinin ‘cihat’ adı altında açtıkları sava?larla elde edilen toprakların ‘gasp edilmi? topraklar’ oldu?u kan?sındayd?.

Bu fikri, Arap-Emevî zorbal??ına kar?? f?k?h diliyle ilk ifade eden ?mam? Âzam’dır. ?fade ne demek, ?mam? Âzam Hazretleri, bu fikir u?runda hayatını vermi?tir.

Ekber, “Allah, aklını i?letmeyenlerin üstüne pislik indirir” (Yûnus, 100) diyen bir kitabın mü’mini olarak, geleneksel ulemanın din adı altında akla pranga vurmalarından da çok ?ikâyetçiydi.

Tİpkı ?mam? Âzam gibi, tİpkı Mustafa Kemal gibi…

Akla uzak kalmak Müslüman kitleyi, ecdadı taklit bata?ına itmi?tir. Ekber, tam bu noktada, yirminci yüz yılın en büyük ?slam düşünürü olan Muhammed ?kbal’in (ölm. 1938) bir ?iirinde aynen kullan?lan ?u sözü söylemektedir:

“E?er taklit iyi bir şey olsaydı peygamberler kendi babalarına uyarlard?.” (Bayur, aynı makale)

Ekber’in ?mam? Âzam ve Atatürk’le kader benzerliklerinden biri de ?udur:

Ekber, insanc? ve evrensel tav?rlar?yla hoşgörülü davrand??? gayrimüslimlerce ?slam’dan çıkm?? gösterilirken, Müslüman din ulemas? tarafından da gayrimüslimlere hoşgörüsü sebebiyle ‘kâfir’ ilan edilmi?tir.

Tİpkı ?mam? Âzam gibi, tİpkı Mustafa Kemal gibi…

Türk-?slam hümanizminin güçlü öncülerinden biri olan Ekber ?ah’ın, ‘Sulh-i Küll’ nazariyesiyle dünyaya bar?? mesajları verip bu mesajın gere?ini kendi ülkesinde yaptığı o zamanda (16. yüzyıl) Bat?’nın durumu korkunç bir zulüm ve kaos manzaras? arz ediyordu. Rahmetli Hikmet Bayur durumu ?u satırlarla özetliyor:

“Ekber’in zamanında ıngiltere Kralı Sekizinci Henri, kendi kurdu?u inanç d??ındaki herkesi idam ettiriyordu. Katolikler hain diye asıl?r veya kesilir, Protestanlar dinden çıkm?? diye diri yak?l?rlardı. Onbe? yıl içinde elli bin ki?i mahkûm olmu?tur. ?spanya’da ?kinci Filip bir tek Protestan kalmayıncaya kadar hepsini diri diri yaktırdı. Aynı kral, Felemenk’te üç ayda, yaktırmak ve kestirmek suretiyle bin sekiz yüz protestanı idam ettirdi. 1573’te, ?spanya ordusunun ku?attı?? Harlem kenti açlıktan teslim olunca kentteki on be? bin ki?i k?l?çtan geçirildi. Aynı kralın aynı ordusu Fransa’nın Dullans kentinde silah çekmeden teslim olan dört bin protestanı öldürmü?tür.”

“Fransa’da ise Kral 9. ?arl’ın Sen Bartölmi katliam? sırasında verdi?i talimat ?udur: ‘Öldürün ama hepsini öldürün ki sonradan bunu yüzüme vuracak kimse kalmasın.’ Bu katliamda sekiz bin protestan öldürüldü.”

“İşte, Ekber böyle bir âlem içinde ‘Sulh-i Küll’ siyasetini ortaya atm??, bunun nazariyesini yapm?? ve onu o günkü Avrupa’ya yakın büyüklükte bir imparatorluk içinde tatbik etmi?tir.” (Bayur, aynı makale)

Sorun teolojik eksende çözülmedikçe, Müslümanın en büyük ayak ba??, en büyük engeli, en büyük dü?manı bizzat kendisinin ya?ad???, savundu?u, yüceltti?i din olacaktır. Bu mesele çözülmeden Müslüman dünyanın hiçbir meselesi çözülemez.

Kur’an bir ‘salah’ (bar??, esenlik) dini getirmi?tir; Müslüman dünyanın ya?ad??? ise bir ‘fesat’ dinidir. Bunun içindir ki ?slam dünyasının kurtulu?u, fesat dininden salah dinine, fesat teolojisinden salah teolojisine, k?sacas? örf dininden Kur’an’ın dinine geçmekle mümkündür.

Bunun bir anlam? da tabulara teslimiyetten i?letilen akla geçmektir.

Teololjik fesadın nelere mal oldu?una güzel bir örne?i, Bernard Lewis veriyor:

“Kâfirlere kar?? kutsal cihatta ?slam’ın i?ine yarad??? için ate?li silahların kabulü mümkün oldu; matbaa ve saat kuleleri ise böyle bir amaca yaramad??? ve ?slaml??ın toplumsal dokusunu bozabilece?i için kabul edilemedi. Busbecq’in tasvir ettiği zihinsel tutum birçok örneklerle kan?tlanm??tır.”

“Bir sultan, ele geçirilen bir Venedik kadırgasının yap?mını ve donat?mını örnek almayı arzu ettiği ve kâfir tarzının bu taklidine kar?? bazı itiraz sesleri yükseldi?i zaman, ulema, kâfirlerden onlara kar?? yeni sava? yöntemlerini ö?renmenin kutsal cihat u?runa caiz oldu?una fetva verdi. Fakat, ?spanya’dan gelen Yahudi mülteciler Türkiye’de bas?mevi kurmak için ?kinci Bayaz?t’tan izin istedikleri zaman, Türkçe ve Arapça hiçbir kitap basmamak ve sadece ?branice ve Avrupa dillerine münhasır olmak ?art?yla raz? oldu.” (Bernard Lewis, Modern Türkiye’nin Doğu?u, 42-43)

Pe? pe?e üç yaz?yla “?slam dünyasında temel sorun teolojik” derken neyi kastettiğimiz, san?yorum biraz olsun anla??lm??tır.

Kaynak: http://www.hyp.org.tr/