TOKİ’nin Kentsel Dönüşüm Projesi

Eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Karayalçın, TOKİ’nin ve AKP’li belediyelerin dişe dokunur kentsel dönüşüm projesinin olmadığını ileri sürdü.Eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Murat Karayalçın, ”TOKİ’nin ve AK Partili belediyelerin bitirmiş oldukları dişe dokunur ve önemli ölçekte sayılabilecek herhangi bir kentsel dönüşüm projesinin bulunmadığını” iddia etti.
Karayalçın, İzmir’in Bayraklı ilçesinde belediye tarafından düzenlenen ”Kentsel Dönüşüm ve Bayraklı” konulu konferansta yaptığı sunumda, Türkiye’de yıllık konut ihtiyacının her geçen yıl katlanarak arttığını, bundan 20-25 yıl önce yıllık 3 bin düzeyinde olan konut ihtiyacının bugün 600 bine çıktığını söyledi.
Kentleşme üzerindeki önemli bir baskı unsurunun da konut ihtiyacı olan insanların ancak yüzde 15′inin bu ihtiyacını gidermek üzere piyasaya çıkabilmesi olduğunu belirten Karayalçın, ”Bu çok büyük bir olumsuzluktur. Yani 600 bin ihtiyaç var. Bunun 90 bini, diyelim ki 100 bini, bir on bin de ben kattım. Sadece yüz bini mevcut koşullarda ihtiyacını karşılamayı düşünebiliyor, cesaret edebiliyor. Geri kalan karşılanmamış bir ihtiyaç olarak konut açığında yerini alıyor” diye konuştu.
Karayalçın, Türkiye’de kentlerde konut ihtiyacının karşılanmasında en önemli temel sorunun arsa fiyatları olmaya devam ettiğini ifade ederek, arsa fiyatlarının akıl almaz düzeyde astronomik fiyatlara ulaşabildiğini söyledi.
Türkiye’de kentleşme olgusunda, bir diğer olumsuzluğun da belediyelerin planlama yaklaşımları olduğunu dile getiren Karayalçın, çoğu belediye yönetiminin kentleri parsel parsel değerlendirdiğini ve planlarda yeşil alan ya da herhangi bir kamu hizmeti için ayrılmış bir bölgenin, ticari ya da konut alanına dönüştürülebildiğine işaret etti.
Karayalçın, AK Parti’nin iktidara geldikten sonra, TOKİ ve partisine mensup belediyeler aracılığıyla yürüttüğü kentsel dönüşüm projelerini eleştirerek, şunları kaydetti:
”Şimdiye kadar, iddia ile söylüyorum, bitirilmiş, TOKİ’nin ve belediyelerin, benim bilebildiğim kadarıyla, izlemeye çalışıyorum, izlediğimi sanıyorum; TOKİ’nin ve AKP’li belediyelerin bitirmiş oldukları dişe dokunur ve önemli ölçekte sayılabilecek herhangi bir kentsel dönüşüm projesi bulunmamaktadır. Her yerde sorun var. Kentsel dönüşüm uygulamasının yapıldığı her kentte, her alanda sorun var. İstanbul’da sorun var. Sulukule’de sorun var, yalnızca Sulukule’de mi? İstanbul’un her yerinde sorun var. Anadolu yakasında, Gülsuyu’nda, Gülensu’da, Maltepe ilçesinin tüm alanlarında, her yerde sorun yaşanıyor. Ankara’da havaalanı tarafından gelen insanlar bilirler. Beş yıldır özel bir yasayla Kuzey Ankara Kentsel Dönüşüm Projesi adıyla bir proje uygulanıyor. Özel bir yasa çıkarıldı. Özel yasa TOKİ ile Ankara Büyükşehir Belediyesini birlikte görevlendirdi. Aklınıza gelebilecek tüm araçlar, mali imkanlar, o yasa ile ortaya kondu. 5 yıldır herhangi bir yerleşim yok. 5 yıldır bunu tamamlayamadılar.”
Karayalçın, AK Parti’nin ortaya koyduğu kentsel dönüşüm projelerinde insanları mevcut yerlerinden zorla kopardığını ve onların terk ettikleri alanda da kentsel rant oluşturduğunu öne sürdü.
AK Parti’nin uygulamaya koyduğu bu projelerin halkı ayrıştırdığını iddia eden Karayalçın, şöyle devam etti:
”AKP’nin kentsel dönüşüm projeleri, halkı hem beşeri, hem işlevsel olarak ayrıştırıyor. Bir süre önce Birleşmiş Milletler Habitat’ın bir grubu Türkiye’nin kentlerini dolaştı ve bir rapor verdi. TOKİ’nin bu uygulamalarının 20-30 yıl sonra tam anlamıyla bir çöküntü getireceğini, o raporlarında bildirmişlerdi. İnsanlar gönderiliyor, bir tehcir var. İnsanlar gittikleri yerlerde tecrit ediliyorlar. Beton bloklar içinde yaşamaya zorlanıyorlar. Ben tepeden inmeci ve devletçi bir çözüm olarak görüyor ve yanlış olduğunu düşünüyorum.”
Karayalçın, kentsel dönüşümün iktisadi, toplumsal ya da fiziksel olarak işlevini yitirmiş her alanda uygulanabileceğini, ancak bu yapılırken, ”noktasal atışla” rant yaratılması yerine, yapılacak planlamanın getirdiği olağan değer artışı yaratılmasına dikkat edilmesi gerektiğini dile getirdi.
Sosyal demokrat belediyecilik anlayışının da bu noktada devreye girdiğini dile getiren Karayalçın, yaratılacak olağan değer artışının kente ve kentin yoksul insanlarına gitmesinin önemine işaret etti.
Bayraklı Belediye Başkanı Hasan Karabağ da ilçede uygulayacakları kentsel dönüşümde gecekonduda yaşayan insanların sorunlarını, yerinden yurdundan etmeden, ”rantsal dönüşüm” haline gelmeden halledeceklerini söyledi.